محمدحسين ناصر الشريعه

152

تاريخ قم ( فارسى )

پس در اين ميان ناگاه بدان موضع پيرى را ديدم به زانو درآمده و تكيه بر سر هر دو زانوى خود كرده - برنس بر سر نهاده ، يعنى كلاه بارانى ، پس جبرئيل عليه السّلام را گفتم : حبيبى ! اين چه بقعه است و مأوى و منزل كدام قوم است ؟ جبرئيل عليه السّلام فرمود : يا رسول اللّه اين بقعه را قم گويند و در اين بقعه شيعهء وصى تو و پسر عم تو على بن ابى طالب عليه السّلام باشند . پس گفتم : اى جبرئيل اين پير كه اين جاى به زانو درآمده است چه كس است ! گفت اين ابليس عليه اللعنه است . گفتم : از ايشان چه مىخواهد ؟ گفت مىخواهد كه اين طايفه را از وصى تو امير المؤمنين عليه السّلام برگرداند و ايشان را با فسق و فجور خواند . پس گفتم اى جبرئيل ! مرا به نزديك او بر . جبرئيل عليه السّلام مرا به نزديك او برد ، به كمتر از درخشيدن برقى ، و گفتم او را كه اى ملعون ! برخيز و با طايفه مرجئه « 1 » ملحده مشاركت كن در زنان و مال‌هاى ايشان كه اهل قم شيعه من و شيعه وصى و پسر عم من على بن ابيطالبند « 2 »

--> ( 1 ) - مرجئه - دربارهء معنى لفظ « ارجاء » و اين كه « مرجئه » چه طايفه‌اى هستند ؛ انظار دانشمندان مختلف است . بعضى گويند : مرجئه فرقه‌اى از مسلمان‌ها هستند كه عقيده دارند . معصيت كردن با ايمان داشتن ضرر ندارد ، همان‌طور كه اطاعت الهى با كفر سودمند نيست . و به اين جهت مرجئه گويند كه عقيده دارند خدا مردم را به جرم گناه ، عذاب نمىكند و عذاب آنها را به تأخير مىاندازد ، چه كه « ارجاء » به معنى تأخير است . ابن قتيبه گفته است : مرجئه قومى هستند كه معتقدند : ايمان قول بدون عمل است ، زيرا آنها قول را مقدم و عمل كردن موافق ايمان را مؤخر مىدارند . بعضى از دانشمندان اهل ملل و نحل مىگويند : مرجئه فرقهء « جبريه » هستند كه مىگويند اعمال بندگان به اختيار آنها نيست ، مانند گردش سنگ آسيا و جريان آب نهر ! و اين كه جبريان را مرجئه مىنامند اين است كه امر الهى را به تأخير مىاندازند و مرتكب گناهان كبيره مىشوند . و در احاديث است كه « مرجى » كسى است كه نماز نمىگذارد و روزه نمىگيرد و غسل جنابت نمىكند و حاضر به انهدام كعبه است و ازدواج با مادر را حلال مىشمارد . و نيز در حديث است كه : مرجئه و قدريه و زنديقان با قرآن دشمنى دارند ، و در نزد بعضى مرجى به « اشعرى » و قدوى به « معتزله » تفسير شده است . و در حديث ديگر است كه نام مرجئه و قدريه و خوارج را در نزديكى از ائمه بردند ، فرمود : خدا لعنت كند اين فرقه‌هاى كافر و مشرك را كه خدا را اصلا عبادت نمىكنند . اين بود خلاصه‌اى از « مجمع البحرين » در لفظ « رجا » شهرستانى در كتاب « ملل و نحل » مىنويسد : ارجاء كه لفظ مرجئه از آن گرفته شده ، و معنى دارد : يكى به معنى تأخير حكم گناهان كبيره است تا روز قيامت و منافات ندارد كه انسان در دنيا بهشتى باشد ، و بعضى گويند : مرجى كسى است كه ولايت على را از درجهء اول به درجهء چهارم به تأخير انداختند ، بنابراين مرجئه ضد شيعه است ، و مرجئه چهار صنف‌اند . مرجئه خوارج ، مرجئه قدريه ، مرجئه جبريه و مرجئه خالصه ، و از اين‌جا معانى بعضى از روايات راجع به مرجئه معلوم مىگردد ( د ) ( 2 ) - اين روايت را علامهء مجلسى از علل الشرائع شيخ صدوق نقل كرده است ( مؤلف ) .